Vetten

Voedingswaarde van producten per letter

A   B   C   D   E   F   G   H   I   J   K   L   M   N   O   P   Q   R   S   T   U   V   W   X   Y   Z  
 Beginwaarde    Voedingswaarde    Vitamines    Mineralen

Koopjes en Specials | Lichaam, Sport en Vrije tijd | Damesmode | Grote maten mode

Vetten zijn onmisbare bestanddelen van een goede voeding en vormen samen met eiwitten en koolhydraten de belangrijkste voedingsstoffen. Vetten zijn samen met koolhydraten de belangrijkste energiedragers. Vetten leveren echter meer dan tweemaal zoveel energie (9 kcal tegen 4 kcal per gram) dan koolhydraten en zijn daarmee de belangrijkste opslag van energie die ons lichaam nodig heeft om te kunnen functioneren.

Vroeger werd vet in de menselijke voeding voornamelijk beschouwd als bron van energie. Vet heeft echter ook een aantal belangrijke niet-calorische functies. Voor het grootste gedeelte (circa de helft) opgeslagen onder de huid vormen vetten, naast een belangrijke energiereserve, ook een belangrijke isolatielaag, die temperatuurschommelingen in het lichaam tegen gaat. Kwetsbare organen zijn voorzien van een beschermende vetlaag. Ook de isolatiemantel van zenuwen bestaat uit een vetachtige stof (myeline). Vetten zijn met name voor celmembranen een belangrijke bouwstof. Via het vet in onze voeding krijgen we de belangrijke (alleen in vet oplosbare) vitamines A, D, E en K  binnen. Ons lichaam heeft tenminste 25 gram vet per dag nodig om de dagelijks benodigde hoeveelheden van deze vitamines op te nemen. Verder bevatten vetten een aantal onverzadigde vetzuren, die het lichaam niet zelf kan aanmaken en die voor een goed functioneren daarvan onmisbaar zijn. Voorbeelden zijn linolzuur en alpha-linoleenzuur (ALA). Ook de Omega-3 vetzuren eicosapentaeenzuur (EPA) en docosahexaeenzuur (DHA) zijn voor een goede gezondheid belangrijke vetzuren die we via de voeding (vooral vette vis) binnen krijgen.

Lipiden

Vetten (ook wel lipiden genoemd) is de verzamelnaam voor een groep stoffen die zich onderscheidt van andere stoffen, omdat ze niet in water oplossen. Vloeibare vetten en oliën maken het oppervlak dat in contact komt met water zo klein mogelijk door tot “vetoogjes” samen te smelten. Vet is waterafstotend (hydrofoob), het heeft “watervrees”. Vetten geven op kleding een vetvlek en die is, weten we allemaal, niet zomaar met water te verwijderen. Vetten zijn alleen oplosbaar in oplosmiddelen als alcohol, ether en chloroform en te emulgeren in waterige vloeistoffen met behulp van zeepachtige stoffen.

Chemische structuur vetten

Op grond van hun chemische structuur kunnen we de vetten in onze voeding onderverdelen in enkelvoudige vetten en de zogenaamde vetachtige stoffen.

• Enkelvoudige vetten (lipiden), zoals vetten (botervet), oliën (olijfolie) en wassen (bijenwas).
• Vetachtige stoffen:
  • samengestelde vetten (lipoïden), zoals fosfolipiden (lecithine) en glycolipiden
  • van vetten (lipiden) afgeleide stoffen, zoals sterolen (cholesterol), vetoplosbare vitamines (A, D en E), anti-oxidanten en lipochromen (carotenoïden, chlorofyl).

Samenstelling

Vetten zijn voor een belangrijk gedeelte samengesteld uit de elementen: koolstof (C), waterstof (H) en zuurstof (O). Sommige samengestelde vetten en afgeleide vetten bevatten in geringe mate ook de elementen fosfor (P) en stikstof (N).
In tegenstelling tot eiwitten bestaan vetten uit relatief eenvoudige structuren. Ze zijn opgebouwd uit een driewaardig alcohol (glycerol) en drie vetzuren. Je kunt de chemische structuur het beste vergelijken met een vlaggenstok (het glycerol) waaraan drie, soms verschillende kleine of grote vlaggen (vetzuren) hangen.

Het meest eenvoudige vetzuur kennen we allemaal onder de naam azijnzuur. Dit komt sterk verdund in azijn voor. Er zijn circa 20 vetzuren waaruit de voor de voeding belangrijke enkelvoudige vetten (de zogenaamde voedings- of spijsvetten) kunnen zijn opgebouwd.
De enkelvoudige vetten kunnen worden onderverdeeld in verzadigde vetten en onverzadigde vetten afhankelijk van de samenstelling van de vetzuren. Verzadigde vetten zijn bij kamertemperatuur vast en bevatten hoge gehaltes verzadigde vetzuren. Onverzadigde vetten (beter bekend onder de naam olie) zijn bij kamertemperatuur vloeibaar en bevatten hoge gehaltes onverzadigde vetzuren en minder dan 30 % verzadigde vetzuren.